Poreska uprava Srbije saopštila je danas da su na portalu ePorezi dostupne unapred popunjene prijave za utvrđivanje godišnjeg poreza na dohodak građana za 2025. godinu. Ovaj porez plaća manje od dva odsto zaposlenih u Srbiji.
Obveznici su fizička lica čiji oporezivi dohodak, nakon umanjenja za poreze i doprinose, prelazi 5.439.096 dinara. To je trenutno oko 46.330 evra, što bi dalo mesečnu bruto platu od 3.860 evra, i to kada se odbiju poreske olakšice.
Kako se navodi, prijave su pripremljene na osnovu podataka iz službenih evidencija i postavljene kao radna verzija, koju obveznici treba da provere, po potrebi izmene ili dopune i podnesu elektronskim putem.
Rok za podnošenje prijava i uplatu poreza je 15. maj 2026. godine.
Ukoliko unapred popunjena prijava nije dostupna, obveznici su dužni da je samostalno popune i podnesu u elektronskom obliku. Prijavu ne podnose fizička lica čiji je dohodak za oporezivanje jednak nuli.
Ako obveznik ne podnese prijavu u roku, Poreska uprava će je podneti u njegovo ime na osnovu raspoloživih podataka.
Poreska prijava podnosi se isključivo elektronski.
Srbija kao poreski raj
Porez na dohodak građana jeste jedna od najvažnijih stavki prihoda državnog budžeta, ali samo u razvijenim zemljama sveta. Tako gledano, Srbija je poreski raj jer efektivna stopa poreza na dohodak građana je mala a te pare praktično i ne ulaze u “državni“ budžet.
Porez na dohodak, zbog brojnih izuzetaka i popusta, plati manje od 30.000 građana od 2,2 miliona ljudi koji redovno primaju platu. To je svega 1,4% zaposlenih, tako da ne čudi što porezio na nešto drugi, ili nekima drugima, moraju da budu veći.
Uporedivi podaci kažu da porez na dohodak u zemljama EU donosi 25% prihoda budžetu, u SAD, Kanadi i Australiji 35 do 40%, a u Srbiji ukupno oko 12%.
Srpske stope poreza na dohodak od 10 i 15%, su relativno male. U EU je prosečna stopa ličnog poreza, prema podacima OECD-a, 38%, u Americi 32%, dok Srbiji po ekonomskom razvoju uporedive zemlje poput Češke i Slovačke, imaju stope od 23%, odnosno 25%.
Do više stope od 15% poreza na dohodak u Srbiji dobaci malo ko. Da bi platili višu stopu, kao zaposleni koji izdržava dva člana porodice, godišnje biste morali da imate prihode veće od 134.300 evra (bruto). A i u tom slučaju biste platili tu višu stopu platili oko 13 dinara.
Već i ona manja osnovica, za koju treba nominalno godišnji prihod od 41.500 evra, ili plata 3.460 mesečno, a u praksi sa svim odbicima oko 54.000 evra (ili oko 4.500 evra mesečno) je većini nedostižna, a i tada bi porez bio svega 50 dinara. Da bi platili išta poreza po stopi od 15: plata mora da bude bar oko 21.660 evra bruto mesečno.
To je zbog toga što u Srbiji poresko oslobođenje može ići do 50% sume koja bi se inače platila kao porez. Tako, recimo, onaj ko izdržava dvoje dece, odnosno članova porodice (a to može biti i žena, roditelji, unuci…). Poreskom obvezniku neporeziv deo po ovom osnovu je trostruka prosečna godišnja zarada u Republici, koja je za 2025. godinu pomenutih 5.439.096 dinara (46.329 evra).
Onda se od toga izuzme lični odbitak obveznika od 40 odsto prosečne plate, 725.213 dinara (6.177 evra), pa odbitak za izdržavanog člana porodice (15% prosečne plate po član)…sve do maksimalnog umanjenja od 50% dohotka za oporezivanje.
Sa niskim platama i još nižim poreskim stopama, u srpsku se državnu kasu, a pritom mislimo na ukupnu državu, a ne samo na republički nivo, po osnovu poreza na dohodak slije tek 1,3 milijarde evra (plan budžeta za 2026. godinu).
Drugi razloga što od poreza na dohodak građana malu vajdu vidi državna kasa je taj što veći deo tog prihoda ide u budžete opština u kojima je prijavljeno prebivalište poreskog obveznika. Opštinama pripada 74% prihoda, gradovima 77% (osim Gradu Beogradu, 66%), a tek ostatak republičkom budžetu.
Zastareli zakon
Zbog svega navedenog Fiskalni savet je svojevremo dao analizu (Zakon o porezu na dohodak građana: Mogućnosti i potrebe za sistemskom reformom) i zauzeo stav da više od dve decenije star Zakon o porezu na dohodak građana odstupa od evropskih standarda i da nije u stanju da isprati izmenjene privredne okolnosti i društvene potrebe u Srbiji, Tako istaknuto je da u digitalno doba postoje svi uslovi da se porez svima pravedno naplati, i krene putem Hrvatske ili Slovačke.
Fiskalni savet je predložio značajno rasterećenje ispodprosečnih zarada i poreskih obveznika sa izdržavanim članovima porodice. Konkretno, oko 40 posto domaćinstava bi osetilo smanjenje poreza, za blizu 50 procenata se poresko opterećenje ne bi osetnije promenilo, dok bi se porez povećao za nešto više od 10% domaćinstava sa najvišim primanjima.
Savet predlaže da Srbija, u skladu sa preovlađujućom evropskom praksom, umesto postojećeg tzv. flet sistema uvede moderan dualni sistem poreza na dohodak koji bi objedinjeno tretirao i progresivno oporezivao sve prihode od rada koje pojedinac ostvaruje, uz značajno povećanje postojećeg neoporezivog cenzusa i uvođenje poreskih kredita za izdržavane članove domaćinstva.
Na taj način bi se eliminisale postojeće neusklađenosti prilikom oporezivanja različitih oblika prihoda građana (prihodi iz radnog odnosa, autorski honorari, ugovori o delu, frilens aktivnosti i dr.), koje obveznici često (zlo)upotrebljavaju, što u velikoj meri urušava integritet i pravičnost postojećeg sistema, navodi Savet.
U analizi se ocenjuje da je paušalno oporezivanje u Srbiji, suprotno međunarodnoj praksi, postavljeno preširoko i omogućeno i u visokoobrazovanim profesijama, poput stomatologa ili advokata, čime se, smatra Savet, podriva princip pravičnosti jer se obveznici sa istim nivoom prihoda veoma različito oporezuju.
